De gevolgen van netcongestie worden steeds concreter. In Noord-Holland kan onder de huidige omstandigheden nog maar 1 procent van de geplande ruimtelijke en economische ontwikkelingen doorgang vinden. Dat blijkt uit een nieuwe impactanalyse van adviesbureau Berenschot, uitgevoerd in opdracht van de provincie Noord-Holland. De provincie spreekt inmiddels van een situatie die zo ernstig is dat netcongestie volgens haar als nationale crisis moet worden behandeld.
Het stroomnet wordt de grootste belemmering
Voor het onderzoek keek Berenschot naar vier scenario’s, met verschillende verwachtingen voor beschikbare stikstofruimte en capaciteit op het elektriciteitsnet. Daaruit blijkt dat netcongestie in ieder scenario de belangrijkste beperkende factor blijft. Zelfs in het meest optimistische scenario, waarin zowel meer stikstofruimte als aanzienlijk meer netcapaciteit beschikbaar komt, kan slechts 43 procent van de onderzochte ontwikkelingen doorgaan. In de huidige situatie blijft dat steken op 1 procent.
De oorzaak is inmiddels bekend: de vraag naar elektriciteit neemt veel sneller toe dan het elektriciteitsnet kan worden uitgebreid. Woningen worden aardgasvrij, bedrijven elektrificeren hun processen, elektrisch vervoer groeit en steeds meer duurzame elektriciteit moet over hetzelfde net worden vervoerd.
Netuitbreiding is volop bezig, maar kost veel tijd. Nieuwe kabels en transformatorstations vragen om ruimte, vergunningen, personeel en materiaal. In delen van Noord-Holland wordt daarom verwacht dat de problemen tot ten minste 2033 à 2036 blijven bestaan.
Gevolgen voor woningbouw, bedrijven en mobiliteit
Wat die schaarste in de praktijk betekent, wordt door de impactanalyse opvallend concreet gemaakt. Van de nog geplande nieuwbouwwoningen kan onder de huidige omstandigheden naar schatting slechts 11 procent worden gerealiseerd. Van de geplande groei en verduurzaming van de industrie komt voor 2030 vrijwel niets tot uitvoering. Ook van de geplande publieke laadinfrastructuur kan vrijwel niets worden aangesloten.
Ook voorzieningen die noodzakelijk zijn voor nieuwe gebieden kunnen tegen problemen aanlopen. Solar & Storage Magazine noemt bijvoorbeeld supermarkten en mobiliteitshubs, terwijl datacenters vanwege hun grote vermogensvraag eveneens hard worden geraakt.
Noord-Holland wordt extra hard geraakt door de combinatie van een sterke economie, veel industrie, een hoge concentratie datacenters en beperkte fysieke ruimte voor nieuwe infrastructuur. De provincie wil daarom meer regie nemen. Zo wordt gekeken naar het reserveren en aankopen van grond voor nieuwe elektriciteitsinfrastructuur en het versnellen of overnemen van procedures. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat niet ieder project tegelijk kan worden geholpen. Er zullen keuzes moeten worden gemaakt over welke ontwikkelingen voorrang krijgen.
Netcongestie is geen tijdelijk probleem meer
Voor bedrijven is vooral dat laatste belangrijk. Netcongestie werd lange tijd gezien als een probleem dat uiteindelijk door uitbreiding van het elektriciteitsnet zou worden opgelost. Die uitbreiding blijft absoluut noodzakelijk. Maar wanneer nieuwe netcapaciteit pas over vele jaren beschikbaar komt, ontstaat er een probleem voor bedrijven die vandaag willen groeien of verduurzamen.
Een productiebedrijf dat een nieuwe elektrische machine wil plaatsen, een transporteur die zijn wagenpark wil elektrificeren of een onderneming die laadinfra wil uitbreiden, kan niet altijd tot 2033 wachten. Daarom moeten we anders gaan kijken naar de beschikbare netcapaciteit.
Niet alleen de vraag “wanneer wordt het stroomnet uitgebreid?” is relevant, maar ook: “Wat kunnen we binnen de huidige aansluiting al mogelijk maken?”
De visie van Kiwatt: slimmer omgaan met de capaciteit die er al is
Een voller elektriciteitsnet vraagt niet alleen om meer infrastructuur, maar ook om slimmer gebruik van bestaande infrastructuur.
Daar ligt een belangrijke rol voor energiemanagement, flexibiliteit en energieopslag. Een bedrijf gebruikt namelijk niet op ieder moment evenveel vermogen. Juist op momenten waarop meerdere processen tegelijkertijd veel elektriciteit vragen, kan de grens van de netaansluiting worden bereikt.
Met energieopslag kan energie beschikbaar worden gemaakt op het moment dat de vraag groter is dan wat de aansluiting kan leveren. Het systeem wordt op andere momenten geladen en ondersteunt het bedrijf vervolgens tijdens een vermogenspiek. Zo kan bijvoorbeeld extra capaciteit beschikbaar worden gemaakt voor productieprocessen, laadinfra of verdere elektrificatie, zonder dat al het benodigde vermogen op dat moment rechtstreeks uit het elektriciteitsnet hoeft te komen. In combinatie met een energiemanagementsysteem kunnen opwek, verbruik en energieopslag bovendien continu op elkaar worden afgestemd.
Niet wachten op 2036
Energieopslag lost de landelijke netcongestie niet op. Daarvoor blijft uitbreiding van het elektriciteitsnet noodzakelijk. Maar dat betekent niet dat bedrijven alleen maar kunnen wachten.
De situatie in Noord-Holland laat juist zien waarom oplossingen achter de netaansluiting steeds belangrijker worden. Als nieuwe capaciteit jarenlang schaars blijft, moeten we niet alleen kijken naar hoeveel elektriciteit het net straks kan vervoeren, maar ook naar hoe we de beschikbare capaciteit vandaag slimmer kunnen gebruiken.
Voor bedrijven kan dat het verschil maken tussen groei of elektrificatie jarenlang uitstellen en binnen de bestaande aansluiting toch nieuwe mogelijkheden creëren.
Benieuwd wat Kiwatt voor jouw situatie kan betekenen? Doe de Kiwatt keuzehulp of neem contact op.
Bron: Solar & Storage Magazine, Noord-Holland: 99 procent plannen onhaalbaar door vol stroomnet, netcongestie is nationale crisis, 28 augustus 2026.
